Vertrouwen van Europeanen in de Verenigde Staten op historisch dieptepunt

Vertrouwen van Europeanen in VS als bondgenoot kelderde naar historisch dieptepunt

Historische daling van het vertrouwen

In juni 2026 bereikt het vertrouwen van Europeanen in de Verenigde Staten als bondgenoot een historisch dieptepunt. Een enquête in vijftien landen toont aan dat slechts 11% van de ondervraagden Washington als een betrouwbare partner ziet. Dit cijfer markeert een significante daling sinds november 2024, toen 22% van de Europeanen dit vertrouwen uitsprak.

De daling is versneld sinds de terugkeer van Donald Trump als Amerikaanse president in november 2024. Zes maanden voor de enquête, in december 2024, zag 16% van de Europeanen de Verenigde Staten nog als een bondgenoot. Deze daling van vijf punten in een half jaar illustreert een groeiend wantrouwen, gevoed door politieke en strategische meningsverschillen.

De trans-Atlantische betrekkingen zijn verstoord door eenzijdige beslissingen van de Trump-administratie. Het in twijfel trekken van handelsakkoorden, zoals het Trans-Atlantisch Handels- en Investeringspartnerschap, en de gedeeltelijke terugtrekking uit de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) hebben bijgedragen aan dit wantrouwen. Europeanen zien deze stappen als een breuk met decennia van samenwerking.

Inzichten per land

Het wantrouwen ten opzichte van de Verenigde Staten verschilt aanzienlijk per land. In Denemarken, traditioneel dicht bij Washington, ziet slechts 18% van de ondervraagden de VS nog als een bondgenoot. Dit cijfer daalt tot 9% in Frankrijk, waar de diplomatieke spanningen sinds 2025 zijn toegenomen.

In Spanje is de perceptie nog negatiever, met slechts 7% vertrouwen. Spanjaarden uiten reserves over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten op gebieden zoals de bestrijding van klimaatverandering, na de terugtrekking van de VS uit het Akkoord van Parijs in 2025.

Deze verschillen weerspiegelen nationale gevoeligheden. De Baltische staten, zoals Estland en Letland, blijven optimistischer, met vertrouwenscijfers boven de 25%. Hun strategische afhankelijkheid van de NAVO en Amerikaanse veiligheidsgaranties verklaart dit verschil. Toch is ook in deze landen een dalende trend waarneembaar.

Perceptie van Amerikaanse steun

Een meerderheid van de Europeanen twijfelt eraan of de Verenigde Staten hen te hulp zouden schieten in geval van een aanval. Dit scepticisme is toegenomen na de ambigue uitspraken van Donald Trump over artikel 5 van het NAVO-verdrag, dat een collectieve reactie voorziet bij een aanval op een lidstaat. In 2026 liet de Amerikaanse president doorschemeren dat de VS mogelijk niet zouden ingrijpen als een bondgenoot zijn financiële verplichtingen niet nakwam.

Deze onzekerheid heeft verschillende Europese landen aangespoord hun defensiestrategie te heroverwegen. Frankrijk en Duitsland hebben hun militaire samenwerking versneld, met de oprichting van een Europese snelle interventiemacht in maart 2026. Dit project, lang geblokkeerd door interne meningsverschillen, is uiteindelijk tot stand gekomen onder druk van de gebeurtenissen.

Europeanen vragen zich ook af of het Amerikaanse buitenlandbeleid sinds 2025 consistent is. De koerswijzigingen op dossiers zoals Oekraïne, waar de VS in 2025 hun militaire steun verminderden, hebben de zorgen aangewakkerd. Landen in Oost-Europa, die direct worden bedreigd door Rusland, voelen zich bijzonder kwetsbaar door deze onvoorspelbaarheid, aldus analisten.

Impact op trans-Atlantische betrekkingen

Het groeiende wantrouwen ten opzichte van de Verenigde Staten kan duurzame gevolgen hebben voor de trans-Atlantische betrekkingen. Handelsakkoorden, zoals het Trans-Atlantisch Handels- en Investeringspartnerschap, liggen sinds 2025 stil. Onderhandelingen, die al moeilijk waren onder eerdere regeringen, zijn bevroren na de terugkeer van Donald Trump.

Europeanen zoeken nu naar diversificatie van hun partnerschappen. De Europese Unie heeft de banden met landen als Canada, Japan en Australië versterkt. In april 2026 is een economisch samenwerkingsakkoord met deze drie landen ondertekend, wat de wil weerspiegelt om de afhankelijkheid van de Verenigde Staten te verminderen.

Op militair vlak heeft de Europese Unie in 2025 een gemeenschappelijk defensiefonds gelanceerd, met een budget van vijftig miljard euro. Dit fonds is bedoeld om industriële en technologische projecten te financieren om de strategische autonomie van het continent te versterken. Europeanen hopen hiermee hun kwetsbaarheid voor Amerikaanse onzekerheden te verminderen.

Reacties van politieke leiders

Europese leiders hebben voorzichtig gereageerd op deze enquête. De Franse president heeft opgeroepen tot een « soevereinere Europa », waarbij hij benadrukte dat de militaire en industriële capaciteiten van het continent moeten worden versterkt. In Duitsland heeft de bondskanselier het belang benadrukt van het behouden van de dialoog met Washington, ondanks de meningsverschillen.

In het Verenigd Koninkrijk heeft de premier een meer verzoenende houding aangenomen. Londen, dat nauwe banden onderhoudt met de Verenigde Staten, heeft geprobeerd een bemiddelende rol te spelen. Toch blijven de spanningen bestaan, met name op dossiers zoals de Brexit en de betrekkingen met China.

De Oost-Europese landen, zoals Polen, hebben hun bezorgdheid geuit over dit wantrouwen. Warschau, dat sterk afhankelijk is van Amerikaanse veiligheidsgaranties, heeft opgeroepen tot verduidelijking van de Amerikaanse positie over de NAVO. Poolse leiders hebben ook hun samenwerking met Frankrijk en Duitsland versterkt om hun allianties te diversifiëren.

Toekomst van de NAVO en veiligheidsallianties

De toekomst van de NAVO staat centraal in de Europese zorgen. Het verdrag, ondertekend in 1949, berust op solidariteit tussen de leden. De uitspraken van Donald Trump over artikel 5 hebben echter twijfels gezaaid over de Amerikaanse inzet. In 2025 zijn verschillende Europese landen alternatieven gaan verkennen om hun veiligheid te waarborgen.

Frankrijk heeft de oprichting van een « Europese Defensiegemeenschap » voorgesteld, een project dat tot debatten leidt. Sommige landen, zoals Duitsland, steunen dit initiatief, terwijl andere, zoals Hongarije, het zien als een bedreiging voor hun soevereiniteit. De discussies gaan door, maar interne verdeeldheid vertraagt de vooruitgang.

De Europeanen zoeken ook naar versterkte samenwerking met andere organisaties, zoals de Afrikaanse Unie en de Vereniging van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN). Deze partnerschappen zijn bedoeld om allianties te diversifiëren en de afhankelijkheid van de Verenigde Staten te verminderen. Deze initiatieven vergen echter tijd en aanzienlijke investeringen.

Economische en strategische gevolgen

Het wantrouwen tegenover de Verenigde Staten heeft economische gevolgen. Europese bedrijven verminderen hun investeringen in de VS uit angst voor protectionistische maatregelen. In 2026 zijn de directe Europese investeringen in de VS met 15% gedaald, volgens gegevens van de Europese Centrale Bank.

De technologische en energiesectoren worden bijzonder hard getroffen. De Verenigde Staten hebben in 2025 importheffingen opgelegd op Europese zonnepanelen en windturbines. Deze maatregelen hebben een reactie van de Europese Unie uitgelokt, die met handelsretorsies dreigt.

Op strategisch vlak streven de Europeanen naar de ontwikkeling van eigen capaciteiten. De Europese Unie heeft in 2026 een project gelanceerd voor een onafhankelijk communicatiesatellietensysteem, om de afhankelijkheid van Amerikaanse systemen te verminderen. Dit project, met een budget van tien miljard euro, moet de Europese soevereiniteit in kritieke domeinen versterken.

Conclusie: Vooruitzichten en onzekerheden

Het groeiende wantrouwen van Europeanen tegenover de Verenigde Staten als bondgenoot markeert een keerpunt in de trans-Atlantische betrekkingen. Deze trend, versneld door de terugkeer van Donald Trump als president, kan duurzame gevolgen hebben. Europeanen zoeken naar diversificatie van hun partnerschappen en versterking van hun strategische autonomie.

Toch zijn de uitdagingen talrijk. Interne verdeeldheid binnen de Europese Unie, budgettaire beperkingen en geopolitieke onzekerheden bemoeilijken deze inspanningen. De komende jaren zullen cruciaal zijn om te bepalen of Europa een onafhankelijker acteur op het wereldtoneel kan worden.

De betrekkingen met de Verenigde Staten zullen een belangrijke kwestie blijven. Europeanen zullen een balans moeten vinden tussen de noodzaak om samen te werken met Washington en de wens om hun afhankelijkheid te verminderen. De volgende Amerikaanse verkiezingen, gepland in 2028, kunnen deze dynamiek ook beïnvloeden.

In deze context staat Europa op een kruispunt. Het vermogen van Europese leiders om hun meningsverschillen te overbruggen en hun samenwerking te versterken, zal de toekomst van het continent bepalen. Eén ding is zeker: het vertrouwen in de Verenigde Staten zal niet van de ene op de andere dag worden hersteld.

Belangrijkste punten

• Slechts 11 % van de Europeanen ziet de Verenigde Staten in 2026 als een betrouwbare bondgenoot, tegenover 22 % in 2024.
• Het wantrouwen neemt toe sinds de terugkeer van Donald Trump als president in 2025, met eenzijdige beslissingen zoals een gedeeltelijke terugtrekking uit de NAVO.
• Europese landen diversifiëren hun partnerschappen (Canada, Japan, Australië) en versterken hun militaire autonomie (gemeenschappelijk defensiefonds van 50 miljard euro).
• De Baltische staten blijven meer vertrouwen tonen (25 %+), maar de trend is dalend in heel Europa.
• De toekomst van de NAVO wordt in twijfel getrokken na de ambigue uitspraken van Trump over artikel 5.

Bronnen

1. DW English - "Slechts 1 op de 10 Europeanen ziet de VS als bondgenoot — studie". (secundair)
2. CBS International - "Slechts 1 op de 10 Europeanen ziet de VS nu als bondgenoot, volgens peiling". (secundair)
3. Independent World - "Slechts 11% van de Europeanen ziet de VS als bondgenoot, blijkt uit enquête". (secundair)
4. Straits Times SG - "Slechts 11% van de Europeanen ziet de VS als bondgenoot, toont enquête aan". (secundair)

Transparantie: 4 bronnen (0 primair, 4 secundair). Verificatie: 10 juni 2026.

Truthyx - 10 juni 2026